Mart 13, 2008 0:09 tarixində, Vüsal Məmmədov tərəfindən,
"oriyentir" bölməsində yazılib
Şərhlər(208)
Oxunub:1512Dostlar, bu yazılar ayrı-ayrı vaxtlarda bloqda dərc olunub, amma o vaxtlar indiki qədər çox deyildik. Təbii, müzakirələr də olduqca sönük idi. Ona görə, gahramanov’un təklifindən sonra qərara gəldim ki, onları birləşdirərək, bəzi "apqreyd"lərlə yenidən ana səhifəyə qoyum. Müzakirə üçün.
Beləliklə:
I) Hamının oxumalı olduğu 10 kitab
Əlbəttə, bu siyahıya birmənalı yanaşmaq olmaz – qarşınızdakı əsla mütləq 
seçim deyil, sadəcə, bir azərbaycanlı kitab həvəskarının (təvazökarlıqdan uzaq da olsa, yəni mənim) reytinq-tövsiyəsidir. Zövqlər də fərqlidir, dünya görüşləri də, amma mənə elə gəlir ki, bu 10 kitabı oxumadan ədəbiyyat haqqında ətraflı təsəvvürün yaranması mümkün deyil. Beləcə, səhifəni çevirək:
1. Qurani-Kərim
(Eləcə də Tövrat, incillər, Bhaqavad-Qita)
- Quranı elm kitabı adlandıranlarla qətiyyən razı deyiləm, şəxsən mən onu oxuyanda elə bilirəm ki, əlimdə İlahi Cinayət Məcəlləsi tutmuşam. Amma bu, Quranın bədii dəyərini və insan təfəkkürünə təsir imkanlarını qətiyyən azaltmır. Görün, necə gözəl bədii cinasdır: “Dağlar yun kimi didiləcəyi zaman...”
2. Antuan de Sent-Ekzüperi. “Balaca şahzadə”.
- Nə zamansa bütün insanlar uşaq olublar, amma bunu çox tez unudurlar. Halbuki, hamı uşaqlığından bircə damcı ülvilik qoruyub, böyüklük həyatına keçirsə, dünya tamam başqa cür olardı. Dünyanın ən büyük uşağının ən gözəl əsərini qəlbinizə yaxın buraxsanız, o, həmin ülviliyi sizə qaytara bilər.
3. Mixail Bulqakov. “Master və Marqarita”
- İnanın, bu əsəri demək olar ki, əzbər bilirəm, amma heç nə yaza bilmədim. Alınmır. Bu kitab haqda danışmaq çox çətindir.
4. Viktor Hüqo. “Səfillər”
- İndi nə yazım? Bizim xalqa heç olmasa bircə dənə Jan Valjan kimi milyonçu, ikicə dənə də Monsenyor Benvenü kimi din xadimi arzulayıram. Deyin: “Amin”.
5. Frans Kafka. “Qəsr”
- Hərdən elə bil ki, biz öz həyatımızı yaşamırıq, onun yan-yörəsində nə qədər fırlansaq da, Öz Həyatımızın içinə girə bilmirik. K. Kimi. . .
6. Qabriel Qarsia Markes. “Patriarxın Payızı” / “100 ilin tənhalığı” / “Polkovkikə məktub yoxdur”
- Hər şeyi absurd teatrına çevirməyə çalışanlar unutmasınlar ki, özləri də başqa yerdə deyillər, məhz o teatrın səhnəsindədirlər. Və absurd bir obraza çevrilməyə məhkum olacaqlar.
7. Patrik Züskind. “Parfümer”
- Çox gözəl ədəbi texnikayla yazılmış bu əsər o qədər güclü alınıb ki, axırını da eyni səviyyədə qurtarmağa Züskindin sadəcə, gücü çatmayıb. O, dünyada romanının ekranlaşdırılması üçün ən ağlasığmaz qonorar alan yeganə yazıçıdır (10 milyo avro). Yeri gəlmişkən, Tom Tıkverin çəkdiyi film də gözəl alınıb.
8. Paolo Koelyo. “Kimyagər”
- Bütün gənclər Taleyin onlar üçün hazırladığı Yolu duyurlar, amma böyüdükcə müxtəlif qüvvələr onları bu yoldan sapdırır. Amma dönməsələr, Tale özü onlara Yolda hər köməyi edəcək. Əsərin üslubu zəif olsa da, çox işıqlı ideyası var.
9. İlya İlf, Yevgeni Petrov. “12 stul”/ “Qızıl Buzov”
- Demək olar ki, hər cümləsi aforizmə çevrilmiş iki roman. Siz həm də ona görə xoşbəxtsiniz ki, dünyanın ən cazibəli fırıldaqçısı haqda olan bu əsərləri orijinaldan oxumaq imkanınız var. Торг здесь неуместен!
10. İsa Hüseynov. “Məhşər”
- Azərbaycan ədəbiyyatından bir neçə əsər seçəsi olsaydım, mütləq bunu, Əkrəm Əylislinin “Mənim Nəğməkar bibim”i, Fərman Kərimzadənin “Qarlı Aşırım”ını seçərdim. Yusif Səmədoğlunun “Qətl günü” də yaxşıdır, amma təəssüf ki, “Master və Marqarita”nı çox xatırladır.
***
II) Hamının baxmalı olduğu 10 film
Əlbəttə, bu siyahı əsla birmənalı qəbul edilə bilməz; bu, sadəcə azərbaycanlı kinoşünasla (Pərviz Yusif) kinomanın (yəni mənim) dünya kinosuna birgə baxışlarının nəticəsidir. Və biz onu hazırlayarkən bir daha əmin olduq ki, kinoşünasla kinomanın başı bir yazıda qaynamaz. Amma didişə-didişə də olsa, 10 filmi belə sıraladıq (öncə rejissorun adı çəkilməklə):
1. Çarli Çaplin. “Böyük şəhərin işıqları”. (City Lights)
- Nə qədər ki insanın içini isidən hisslərə ehtiyac var, bu film yerini qoruyacaq. Onu göz yaşı işində gülümsəyən cocuğun məsum təbəssümünə bənzətmək olar. Hətta səsli kino dövründə çəkilən sonuncu səssiz film olması belə, onun qiymətini azaltmır.
2. Federiko Fellini. “Ləziz Həyat”. (La Dolce vita)
- Bu, kompromis variant oldu, çünki Pərviz “8 1/2” filmini siyahıya dürtüşdürmək istəyirdi, zorla qarşısını aldım :))). Özüm isə Fellininin “Kabiriya gecələri”ni daha çox sevirəm.
3. Luis Bunuel. “Dumanlı şəhvət obyekti” (“Этот смутный объект желания” , Cet obscur objet du désir).
- Mənə görə, bu film kişi şəxsiyyətinin qadın məkrinə dəyib çiliklənməsi kimi “əbədi mövzu”da çəkilən ən dahiyanə əsərlərdən biridir. Bu filmə görə Bunueli belə hədələyirdilər: "Bu dəfə sən mox uzağa getdin!" Pərviz isə Bunuelin “Viridiana” və “Əndəlus köpəyi”ni daha üstün tutdu.
4. Pyer Paolo Pazolini. “Dekameron”.
- Əgər əsəbləriniz möhkəmdirsə və iyrənc səhnələrə dözə bilirsinizsə, əlavə olaraq, Pazolininin “Sodomun 12 gunu” filminə də baxın. Hər ikisi şedevrdir.
5. İnqmar Berqman. “Çiyələk talası” (Wild Strawberries)
- Ötən il dünyasını dəyişən böyük sənətkarın filmi təkcə ağılın insanı xoşbəxt etmək üçün əsla yetərli olmadığını anladan ən yaxşı dərslik sayıla bilər. Ümumiyyətlə, bütün filmləri dahiyanə olan Berqmanın “Payız sonatası”na da baxmağa dəyər.
6. Robert Zemekis. “Forrest Qamp”.
- Bu film isə təsdiqləyir ki, xoşbəxtlik üçün ağıl o qədər də vacib şərt deyil. Üstəlik, Tom Hənks ən güclü rolunu burada oynayıb.
7. Miloş Forman. “Amadeus”.
- Forman bu il daha bir biopik çəksə də (“Qoyyanın kabusları”), Motsartın taleyini anladan “Amadeus” zirvəsini aşa bilmədi. Hollivud böyük sənətkarları korlayır.
8. Frensis Ford Koppola. “Xaç atası”. (The Godfather)
- Mario Pyuzonun romanı, Nino Rottanın musiqisi və Koppolanın rejissurası bir yerdə qarışdırılanda möhtəşəm kokteyl alınır. Dadmamış olmazsınız.
9. Sercio Leone. “Günlərin birində Amerikada”. (Once upon time in America).
- Yəhudi mafiyasının Nyu-Yorkdakı qürubunu fövqəladə ekran dililə danışan bu film Leonenin yeganə şedevri deyil. “Yaxşı, pis qəddar” (The Good, The Bad and The Ugly) filmi də siyahıda var.
10. Stenli Kubrik. “Geniş qapanmış gözlər” (Eyes wide shut).
- Dahi sənətkarın ən son çəkdiyi, montajını tamamlamadan dünyadan köçdüyü mistik triller mənim zənnimcə, son 10 ilin ən güclü filmidir. Bundan başqa, Kubrikdən “Lolita” və “Saat mexanizmli apelsin”i də siyahıya əlavə eymək olar.
***
Əlbəttə, siyahıya yerləşməyən filmlər də az olmadı:
Stiven Spilperq - “Şindlerin siyahısı”;
Kventin Tarantino - “Kriminal qiraət”;
Vladimir Menşov - “Moskva göz yaşlarına inanmır”;
Alfred Hiçkok - “Kəndir”, “Quşlar”;
Andrey Tarkovski - “Qurbanlıq”, “İvanovun uşaqlığı”, “Solyaris”;
Gilyermo del Toro - “Favnın labirinti”;
Lars fon Triyer - “Doqvill”;
Pol Tomas Anderson - “Maqnoliya”;
Corc Lukas - “Ulduz savaşları”,
Roman Polanski – “Pianoçu”...
madam ki,siz məsləhət görürsünüz bir də gözdən keçirərəm.
Shaushenkdan qacish ise ''Yashil mil'' filmiyle muqayisede o qeder de guclu deyil(umumiyyetle man Tom Hanksin butun filmlerin sevirem..En cox da Forest Gump) Man Hala Ksablanka, Kabiriyanin geceleri-shedevrlerinin adin cekmirem 
Bu qeder sheye men nece cavab verim?
Höte..Genc Verterin iztirabları.. Hereye bir defe Verterin sevgisinin mində birini yaşamaq arzusu ilə..
Parfumerə baxdın demək?
Sizi tanımıram Vüsal. Sadəcə eşitmişəm, mən də Sumqayıt yetirməsiyəm deyə bu nəzərimdən qaşa bilməzdi.
Bir de Qoyanin kabuslari menim uchun Amadeyden hech geri qalmirdi..Amma bu menim subyektiv fikrimdir..
Mart 13, 2008 0:35