hətta alababat mitinq də gözlənilmir, amma belə bir cəhd olsaydı, mən ona “Limon inqilabı” adını təklif edərdim. “Təzə Bazar”da biri 5 manata limon görəndən sonra bu fikrə yaman aludə olmuşam. Neçə gündür “5 manatlıq limonla nə etmək olar” mövzusu beynimdən çıxmır. Ağlıma intim fantaziyalardan tutmuş, mürəkkəb iqtisadi mexanizmlərə qədər ən əcaib variantlar gəlir. Qınamayın, yazıq ağıl neyləsin? Axı onun hətta absurdlaşdırma qabiliyyətinin də bir həddi var! Doğrudan da, 5 manata limon olar? Satıcı bahalığı belə izah etdi ki, bu limon “Kakoy-nibud Lənkərandan yox, Ordubaddan gəlib və əsl Ordubad limonudur”. Qardaşım, qoy lap Andromeda Dumanlığından gəlmiş olsun və üstünə kosmik nəqliyyat xərcləri də əlavə edilsin - bütün hallarda bu, limondur axı! Və onun limon qiyməti olmalıdır.
Düzdür, 5 manatlıq limon – hələ ki nadir nüsxədir, amma hazırda limonun orta qiyməti 1-2 manat arasındadır; halbuki, 1 ay əvvələ qədər 30-40 qəpikdən yuxarı qalxmırdrı. İlk dəfə 1 manatlıq limon fenomenilə rastlaşanda mənim duruxduğumu görən satıcı demişdi ki, hələ bu, muştuluqdur, tezliklə qiymət 2-3 manata qalxacaq - inanmamışdım. Kişi müdrik adam imiş. Bu gün evə gedəndə gərək bir ona dəyib, Qarabağ probleminin dinc yollarla həlli, Amerikanın Böyük Yaxın Şərq planının gələcəyi, dolların infliyasiyasının mümkün hədləri haqda fikirlərini də soruşum. Bilmək olmaz, bəlkə lazım oldu. Onlar da düz çıxsa, hətta birgə konsaltinq firması da açmaq olar.
Limonun bu bahalığı mənim ağzımı yaman turşudur. Ukraynada bu ilin birinci rübündə - cəmisi üç ayda,- infliyasiya vurub 10 faizi keçəndə, iqtisadiyyat naziri Boqdan Danilişin bunu belə izah etdi ki, bananın qiyməti iki dəfə qalxıb, bütün başqa qiymətləri də ardıyca çəkib aparıb. Bir ölkənin iqtisadiyyatına əgər banan yön verirsə, di gəl, ona ad qoy, görüm, nə qoyursan! Belə bir izahat cəhdi bizdə də olmuşdu – baş nazir Artur Rəsizadə infliyasiyanı əhalinin qışda xiyar yeməsilə izah eləmişdi. Amma indi ki, yazdır. Və adamın dalağı sancmağa başlayıb ki, bizim Limon da ukraynalı Banandan pis örnək götürərək, başqa qiymətləri öz dalıyca çəkib aparsa, nə edəcəyik? Axı biz yaman çayxor millətik. Sonra gəl ha Limonu günahlandır, kəs, qaynar çaya sal, əzib suyunu çıxar, başına oyun aç – nə xeyri?
Təsəvvür edin, məsələn, keçən il kiməsə desəydilər ki, limonun biri “bir şirvan”a olacaq (yəni təxminən 20 dəfə bahalaşacaq), nə deyərdi? Ya səni dəli sayardı, ya da ürəyi partlayardı. Bunu düşünəndə hələ şükür edirsən ki, nə yaxşı, barı hamı sağ-salamatdı.
Amma inanın, limonun belə bahalaşmasının xeyirli cəhətləri var. Çünki o qiymətə aldığın limonu çaya salandan sonra, artıq normal çay içmək mümkün deyil. Başlayırsan Adam Smitdən tutmuş, Keyns nəzəriyyəsinə qədər bütün iqtisadi ideyaları bir-bir götür-qoy etməyə, bu işlərin axırının necə qurtaracağı haqda fəlsəfi fikirlər yürütməyə. Mən hətta bu zəmində psixoanalizə də meyl etməyə başlamışam: məsələn, dünən özümü dərindən tanımağa, altşüuruma yol tapmağa və belə bir sualı cavablandırmağa çalışırdım: əgər limon 3 manata olsa, onu heç olmasa ayda bir dəfə alarammı? Deyəsən, yox. Pula görə deyil, sırf prinsipə görə - çükni hər zəhrimarın özünə uyğun qiyməti olmalıdır.

Bəs görəsən böyük dibçəklərdə satılan limon ağacları neçəyədir?
Aprel 29, 2008 15:32